Van 2 naar 113 hectare vlas: het groeiende goud van het Noorden
Wat in 2021 begon met 2 hectare vlas, dat deels met de hand en met een antieke vlasplukker werd geoogst, is in 2026 uitgegroeid tot 113 hectare vlas in Friesland en Groningen.
Niet alleen het areaal groeit. Ook de regionale kennis, samenwerking en logistiek ontwikkelen zich gestaag mee. Enkele telers hebben inmiddels een eigen vlaspers aangeschaft. Er zijn vlasexperts in opleiding die de percelen volgen en het juiste oogstmoment nauwlettend in de gaten houden. En in verschillende appgroepen houden telers, loonwerkers en andere betrokkenen tijdens de oogstperiode intensief contact met elkaar.
Want vlas telen vraagt aandacht. Het juiste moment van plukken, keren en persen is van grote invloed op de kwaliteit van de vezel. De timing komt heel precies en het weer bepaalt alles.
Op dit moment is het vlas aan het rijpen. De prachtige blauwe bloemen hebben plaatsgemaakt voor zaadbolletjes. Daarin zit het lijnzaad dat we onder andere terugvinden als gebroken lijnzaad in ons ontbijt, maar ook in lijnolie, verf en linoleumvloeren.
En de goudkleurige stengels? Daar zit het groeiende goud in.
Aan de buitenkant van de stengel bevinden zich de lange vezels. Die worden verwerkt tot linnen garens en textiel, waar onder andere onze plasticvrije WadGordijnen, WadTassen, WadZakken en andere producten van worden gemaakt.
Wanneer de lange vezels worden gekamd — het zogenoemde hekelen — blijven kortere vezels achter: de klodde. Ook die zijn waardevol en kunnen bijvoorbeeld worden verwerkt tot isolatiematten voor de bouw.
De harde binnenkant van de stengel bestaat uit lemen of scheven. Tijdens het zwingelen worden deze losgemaakt van de lange vezels. Van dit materiaal kunnen onder andere biobased wandpanelen, interieurplaten en tafelbladen worden gemaakt.
Er zijn geen reststromen, alleen maar grondstof.
Dat is de kracht van vlas: één plant die voedsel, olie, textiel, interieur, isolatie en bouwmateriaal kan voortbrengen. Een gewas dat bijdraagt aan biodiversiteit, de bodem rust geeft en nieuwe economische kansen creëert voor boeren, verwerkers, makers en ontwerpers in onze eigen regio.
Wat begon als een experiment, groeit stap voor stap uit tot een lokale waardeketen. Niet alleen een verdienmodel, maar een verdeelmodel waarin kennis, verantwoordelijkheid en waarde door de hele keten worden gedeeld.
Naar verwachting worden over ongeveer een week de eerste percelen geplukt. Dan begint opnieuw dat spannende samenspel van vakmanschap, timing, weer en samenwerking.
Van zaadje tot systeemverandering. 🌱
