Aanpak

Er wordt steeds meer bekend over de schadelijke effecten van plastic voor mens en natuur. Ook voor de natuur van de Waddenzee vormt het een ernstige bedreiging. Het grootste probleem van plastic is dat het niet vergaat. We moeten het daarom uit ons systeem zien te krijgen. Maar hoe?
Met Wad van waarde pakken we het probleem bij de bron aan. We dringen het gebruik van (wegwerp)plastic terug door het ontwikkelen van biobased en herbruikbare (multi-use)alternatieven voor plastic producten die nu in de Waddenzee terechtkomen.

We doen dit op een manier die veel oplevert voor het Waddengebied. Door aansprekende producten te maken en te werken met streekeigen grondstoffen en inclusieve waardeketens, stimuleren we een lokale maakindustrie die mensen perspectief biedt op werk, goed is voor het milieu en past in de transitie naar een circulaire economie.

We beginnen met het maken van afbreekbare en plasticvrij textiel van vlas (linnen), waarmee we bijvoorbeeld vissershandschoenen en bootkussens maken en biologisch, in zee afbreekbaar, plastic van suikerbiet voor herbruikbare verpakking voor voedsel.

Ben je geïnteresseerd in het programma en wil je meedoen met de transitie naar biobased, circulair en plasticvrij? Je kunt contact opnemen via deze link. We gaan graag met je in gesprek!

Lokale grondstoffen

Wad van waarde werkt met verschillende streekeigen grondstoffen. We beginnen met vlas en biologisch afbreekbaar plastic (PHA) uit o.a. afvalwater en suikerbiet. Later breiden we het onderzoek nog uit met andere gewassen, zoals hennep, graan en olifantsgras. 

Vezelvlas
We gebruiken vezelvlas uit Friesland om het waterafstotende textiel voor de vissershandschoenen en de bootkussens te maken. Van vlas maak je linnen. Voor het textiel werken we met de lange vezel van vlas. 

De zaden komen van Van de Bilt zaden en vlas. Het vlas wordt verbouwd door enkele boeren van Agrarisch Collectief Waadrâne in Noardeast Fryslân.

In een volgende fase kijken hoe we de rest van de plant zo goed mogelijk kunnen gebruiken. Denk aan het lijnzaad, de korte vezel, de lignine (biolijm) en de olie. Dan wordt het voor boeren weer interessant om vlas te gaan verbouwen 

Voor de verwerking van het vlas naar textiel werken partners It Erfskip, Friesland College, NHL Stenden Hogeschool en Van der Bilt zaden samen met het vlasmuseum It Braakhok in Ee en diverse partijen in Nederland. Het naaien van de textielproducten wordt opgepakt door partner Vanhulley, een circulair en sociaal naaiatelier in Groningen.

PHA uit suikerbiet
Een andere traject is gericht op biopolymeren. We onderzoeken of we uit suikerbiet een PHA kunnen halen dat geschikt is voor het maken van een etensbakje, om warm of koud voedsel in te verpakken of bewaren. 

Circulair design

Het ontwerpteam ontwerpt voor Wad van waarde icoonproducten, waarbij het team zich laat inspireren door het landschap, de cultuurgeschiedenis en de verhalen van de mensen. Door het in gesprek gaan met bewoners en bezoekers zorgen we voor verbinding en bewustwording en creëren we betrokkenheid bij de producten. 

De ontwerpers ontwikkelen circulaire producten. Dit houdt in dat tijdens het ontwerpproces al rekening wordt gehouden met het einde van het gebruik. Kun je het product dissembleren, dient het materiaal als grondstof voor een nieuw product of is het afbreekbaar?

De icoonproducten maken de transitie naar biobased, circulair en plasticvrij tastbaar en inzichtelijk voor zowel ondernemers als eindgebruikers. De producten tonen wat mogelijk is met de grondstoffen, de halffabricaten en lokale productie. Met de icoonproducten willen we de vraag naar de halffabricaten stimuleren, zodat we, naarmate de vraag groeit, de productie kunnen opschalen.

In gesprek met de bewoners
Bezoekers van de vlasroute Follow the blue line in Noardeast Fryslân (waar ons vlas wordt verbouwd) worden uitgenodigd mee te denken over de ontwerpen die we gaan maken voor Wad van waarde. Het ontwerpteam gaat met bezoekers in gesprek over de grondstoffen, het ontwerpproces en de producten die we ontwerpen. 

We zijn 10 juli te vinden in Engwierum, bij boerderijwinkel Timpelsteed van de familie Sipma. Tijdens de route worden ook prototypes getoond van het vlas en linnen die de studenten van het Friesland College hebben gemaakt in een eerder project.

Lokaal waardeketenmodel

Voor het programma van Wad van Waarde werken we met het lokaal waardeketenmodel, dat is ontwikkeld door Eileen Blackmore van House of Design. Het model helpt om de transitie naar een lokale circulaire maakindustrie vorm te geven en te bestendigen. Het laat in één oogopslag zien welke schakels we moeten verbinden rondom een product of dienst en ook welke doelen we daarmee bereiken voor de maatschappij en het milieu.

> Lees meer

Design pressure cooker (DPC)

Gelijktijdig met het ontwikkelen van de halffabricaten en producten nodigen we lokale ondernemers uit om kennis te maken met ons programma. Partners House of Design en TCNN organiseren meerdere DPC’s rond verschillende grondstoffen. We onderzoeken waar vraag is naar circulaire en biobased halffabricaten, wat eventuele kansen of knelpunten zijn en hoe we daar een oplossing voor kunnen bieden.
De eerste dpc wordt georganiseerd in het najaar van 2021

Opschaling
Naarmate het proces vordert en de vraag naar de producten en halffabricaten groeit, kijken we naar opschaling van het productieproces.

Circulaire verdienmodellen

Partners Ecoras en House of Design ontwikkelen verdienmodellen die passen bij een circulaire economie, met aandacht voor true value van grondstoffen, producten en lokale arbeid en voor gedeeld eigenaarschap.